Gebelikte Tehlikeli Ajanlar

Gebelik sırasında potansiyel olarak tehlikeli ajanlara maruz kalma sıktır.Bu ajanlar kimyasallar,enfeksiyöz ajanlar,fiziksel ajanlar( radrasyon,ısı,mekanik faktörler) ve maternal hastalıkları kapsar.Gebelikler genellikle plansızdır ve farkına varmadanbu ajanlara maruz kalınmış olabilir.Anne ile bebek arasındaki kan dolaşımı yumurtlamadan sonraki 18-21 gün civarında başlar(5.hafta).Dolayısı ile 5. Haftadan önce bu ajanlara maruz kalmak embriyoda ya ölüme yol açar yada hiç etkilemez ( ya hep ya hiç kuralı).ancak etkisi uzun süreli olan bazı ilaçlar ve kimyasallar bu kuralın dışında tutulmalıdır)

 

1-ENFEKSİYÖZ AJANLAR

  • Varisella( su çiçeği)
  • Parvovirus B19
  • Sitomegalovirus
  • Rubella( kızamıkçık)
  • Toxoplazmozis
  • HiV
  • Sifiliz

ANNEYE AİT FAKTÖRLER

  • Maternal diabet
  • Maternal endokrin hastalıklar
  • Maternal obezite
  • Maternal otoantikorlar

SİGARA

Sigara olumsuz etkileri olan binlerce bileşen içerir.Fetusa etkisi olanlar sigaradaki nikotin ve karbonmonoksittir.Nikotin plasentadan hızla geçer,amnion sıvısında anne kanındakinden %88 daha fazladır.Nikotin damar kasılması (vazokonstrüksiyon) yaparak damarlardaki kan akımını azaltarak bebeğin beslenmesini bozar.Ayrıca karbonmonoksit de plasentayı hızla geçer ve fetal kanda anne kanindan %15 daha fazla bulunur.Fetal kanda oksijen taşıyan hemoglobinine bağlanır, taşınan oksijeni azaltıp dokulara giden oksijene engel olur(bir nevi boğulma)

Sigaranın fetusa etkileri

  • Dış gebelik
  • Fetal gelişme geriliği
  • Plasentanın erken ayrılması
  • Erken doğum
  • Ani bebek ölümü
  • Çocukluk çağı astım sorunları
  • Çocukluk çağısolunum yolu enfeksiyonları daha sıktır
  • Çocukluk çağında obezite riskinde artış
  • Hiperaktif çocuk
  • IQ da azalma ve konsantrasyon eksikliği

ALKOL
Fetus için bilinen bir teratojendir.Fetusta büyüme geriliği,merkezi sinir sistemi anomalileri,yüzde şekil bozuklukları,IQ da azalma (70),dikkat dağınıklığı,hiperaktivite çocukluk dönemi sorunlarıdır.

ISI
Gebelikte vücut ısısının 38 dereceden fazla olması düşük,erken doğum,nöral tüp defektlerinde artışa yol açabilir.
Gebelikte ortam ısısının fazla olması ( hamam,kaplıca ,sauna,çok sıcak suyla banyo yapmak gibi) da benzer fetal sorunlara yol açabilir.

İYONİZE RADRASYON
Eğer radyosyona maruz kalım 10 rad dan daha az ise maksimum teorik risk oldukça düşüktür.En tehlikeli dönem gebeliğin 8-15 haftasıdır.Eger 5 raddan fazla doza maruz kalınırsa ailenin bilgilendirilmesi gerekir.Olası fetal riskler mikrosefali,zeka geriliği gelişim geriliği dir.Ama tanı amaçlı yapılan hiç bir radyolojik tetkik bu kadar yüksek doza ulaşmaz.

KUAFÖRLER
Saç boyaları cilt tarafından emilebilen kimyasallar içerir.insanlarda saç boyasının fetusa etkisi bilinmemekle beraber düşük ihtimalini arttırdığına dair bir yayın vardır.Mümkünse ilk 3 ayda uzak durulması daha iyi olur.

BOYACILAR ve RESSAMLAR
Boyadaki pigmentler plasentayı geçebilir ve fetusta düşük,ölü doğum riskinde artışa yol açabilir.

TELEFON ve BİLGİSAYAR
Belli oranda ışın yayarlar .Mümkünse daha az kullanmak ve kaktüslerin ortamdaki ışınları absorbe edici özelliğinden faydalanmak için bu aletlerin yanına kaktüs koymak faydalı olabilir.

HAVUZ
Gebelikte mantar enfeksiyonları daha sık görüldügü için havuz uygun deyildir.