Epidural Doğum ( Ağrısız Doğum )

Epidural anestezi normal ve sezaryanda son 25 yıldır kullanılan güvenli,konforlu ve modern bir yaklaşımdır.Epidural anestezi ,lokal anestezi türü olup anestezi uzmanları tarafında uygulanır.Normal doğum başta olmak üzere,sezaryan ve başka cerrahi operasyonlardada kullanılır.

Omuriliği çevreleyen ve dura adı verilen zarın etrafına lokal anestezik madde verilerek ağrı uyarılarının beyine ulaşması engellenir. Eğer bu bölgedeki motor işlevi sağlayan sinirler de etkilenirse tam bir anestezi meydana gelir ve uygulama yapılan bölgenin altında kalan kısımda his ile birlikte hareket kabiliyeti de ortadan kalkar. Kişi bu durumda bacaklarını ne hissedebilir ne de oynatabilir. Bu tarz epidural anestezi sezaryen ameliyatlarında uygulanır. Oysa doğumda amaç sadece ağrıyı gidermek olduğundan epidural aralığa daha az dozlarda lokal anestezik ile birlikte güçlü ağrı kesiciler de verilir. Bu sayede motor kayıp olmayacağından anne adayı ağrı duymadığı halde dokunmaları hissedebilir ve bacaklarını oynatabilir. Lokal anestezik miktarı çok düşük tutularak anne adayının doğum eylemi sırasında yürüyebilmesi dahi sağlanabilir.

EPİDURAL ANESTEZİ NE ZAMAN VE NASIL YAPILIR?

Vajinal doğumda rahim kasılmaları düzenli hale geldikten sonra ya da rahim açıklığı 4 santimetreye ulaştığında epidural anestezi yapılabilir. Kasılmalar düzensiz ise ya da erken dönemde takıldığında kasılmaların durmasına neden olabileceğinden bu konuya dikkat edilmesi gerekir.
Anne adayı yan yatar ya da oturur pozisyondayken kateterin takılacağı alan antiseptik solüsyonlar ile temizlendikten sonra steril örtüler ile örtülür. Kateter bel bölgesindeki omurgaların arasından girilerek yerleştirilir. Önce bu bölgedeki cildi uyuşturmak için lokal anestezi yapılır. Ardından ince bir iğne ile iki omurga arasından geçilerek epidural zara ulaşılır.Epiduralde iğnenin arkasından çok ince bir kateterle girilerek uygun mesafeye kadar itilir ve bu kateter dura zarı çevresindeki epidural aralığa yerleştirilir. Daha sonra iğne çıkartılır ve kateterin dışarıda kalan ucu flasterler ile hastanın sırtı boyunca sabitlenir. Dışarıda kalan uçtan enjektör yardımıyla ilaç verilebileceği gibi sürekli belirli dozda ilaç pompalayan otomatik cihazlar da kullanılabilir. Olası bir alerjik ya da aşırı reaksiyonun olup olmayacağını gözlemek için kateter yerleştirildikten sonra ilk önce az miktarda ilaç test dozu olarak verilir. Bu tür bir reaksiyonun olmadığı gözlendikten sonra tedavi dozu verilir. Vajinal doğumlarda genelde sipinal anestezi uygulanmaz. Bu nedenle kateter yerleştirilip tedavi dozu verildikten 15-20 dakika sonra anne adayı kasılmaları hissetmesine rağmen ağrı duymamaya başlar. Doğum uzadığında ve ilacın etkisi azalıp hasta ağrı duymaya başladığında ek dozlar verilir. Bu şekilde doğum gerçekleştirildikten sonra epizyotomi de ek bir anesteziye gerek kalmadan kolaylıkla dikilebilir.
Epidural kateter takılması hasta açısından kolay tolere edilebilir, acısız ve rahat bir uygulamadır. Kateterin epidural boşluğu girdiği anda bacakta elektrik çarpmasına benzer bir his oluşması dışında hastaya ratahsızlık vermez. Epidural anestezi uygulamasında en önemli nokta işlemi yapan anestezi uzmanının tecrübesidir.

EPİDURAL ANESTEZİNİN AVANTAJLARI NELERDİR?

  • Doğum ağrılarının giderilmesinde en etkili yoldur.
  • Genel anesteziye göre komplikasyon riski daha az olduğundan tercih edilir.Genel anestezide görülen gaz şikayetleri epidural analjezinin barsak hareketlerine etkisi olmadığı için epidural analjezide gaz şikayetleri görülmez.
  • Annenin bilinci açık olduğu için sezaryen sırasında doğuma katılabilir, ameliyat devam ederken bebeğini kucağına alabilir.
  • Uygun zamanda takıldığında normal doğumun ilerlemesini hızlandırır.
  • Ağrı hissi kalktığı için hastanda belirgin bir rahatlama olur.
  • Genel anestezide bebeğe anestezik maddeler geçtiği için bebek daha sersem doğar,epiduralde isi bu söz konusu değildir.
  • Anne bebeğini doğum sonrası çok çabuk kucağına alıp emzirebilir.

EPİDURAL ANESTEZİNİN KOMPLİKASYONLARI VE YAN ETKİLERİ NELERDİR?

Epidural anestezide risk zannedilenin aksine deneyimli uzmanlar tarafından yapıldığında son derece azdır.
En sık görülen yan etki ani tansiyon düşmesidir. Omurilik içinde ağrı ve motor iletimi sağlayan sinirler dışında istemsiz çalışan kasların fonksiyonlarını kontrol eden sinir lifleri de bulunur. Bu liflerin etkilenmesi durumunda kan damarlarında gevşeme ve genişleme meydana gelerek tansiyon düşüklüğü ortaya çıkabilir. Bu ani tansiyon düşmesinin önüne geçmek için işlemden hemen önce damar yolundan yaklaşık 1 litre sıvı hızlı bir şekilde verilerek damar yolunun dolması sağlanırsa sorun yaşanmaz.
Anestezinin yetersiz olması ya da tek taraflı olması. Bu gibi durumlarda kateterin çıkartılarak yeniden takılması gerekebilir.
Dura zarının yırtılıp sıvının dışarı kaçmasına bağlı olarak görülebilen başağrısı. Nadir olarak görülen bu durumda işlemden sonra 1-3 gün içinde şiddetli başağrıları yaşanabilir. Ağrılar dayanılmaz olur ise epidural kateterin yerleştirildiği alana pıhtı yaması yapılabilir. Kafein içeren analjezikler kullanılır.Kullanılan ilaçlara bağlı olarak hafif alerjik bir reaksiyon gelişebilir ve hastada yaygın kaşıntı ortaya çıkabilir.
Anne adayı etkili bir şekilde ıkınamaz ise doğumun ikinci evresi uzayabilir ve vakum ya da forseps uygulanması gerekebilir. Nadiren işlem sonrası idrar yapmada geçici zorluk görülebilir.
Çok nadir olarak enfeksiyon gelişebilir. Felç çok çok nadiren görülen bir komplikasyondur.

KİMLERDE EPİDURAL ANESTEZİ UYGULANMAZ

  • Kanama bozukluğu olması
  • Antikoagülan tedavi alınması
  • Uygulama bölgesinde enfeksiyon varlığı
  • Uygulama bölgesinde derin yanık varlığında
  • Kafa içi basıncını arttıran kitle veya tümör varlığında
  • Trombosit düşüklüğü saptanması
  • Anne adayının uygulamayı reddetmesi
  • durumlarında epidural anestezi uygulanmaz.
  • Hastanın çok acil girişim gerektirmesi durumlarında da daha hızlı yöntemler kullanılmalıdır.

SPİNAL ANESTEZİ

Epidural den farklı olarak anestezik madde dura zarını geçerek omirilik sıvısı içine verilir.Doğumda pek tercih edilmeyen bir yöntemdir.Şiddetli tansiyon düşmesi,şiddetli baş ağrısı gibi sorunlar çok daha fazla görülür.Epidual analjezide etki15-20 dk.da başlar,spinalde ise etki hemen başlar.Normal doğumda hastanın hareket yeteneğinide bozduğu için spinal kullanmak sakıncalıdır.Ancak çok acil sezaryan yapmak gerekirse kullanılabilr.